ANASAYFA FELSEFE ANTOLOJİ YAZILAR LİNKLER İLETİŞİM
 
 
Anasayfa »
 Felsefe Okumaları
 
  Aristo - Doğal Düzen ve Bir "Politik Hayvan" Olarak İnsan
  Aristoteles
   


Hayatı: Aristo, M.Ö. 384 yılında Makedonya kıyılarındaki Stogeria adındaki bir İyonya şehrinde dünyaya geldi. Babası Makedonya sarayında görevli bir doktordu. İhtimaldir ki babasının branşı Aristo'nun biyolojiye karşı ilgisinin uyanmasında önemli bir rol oynamıştır. Platon'un düşüncesinin matematiğin etkisinde kalması gibi, Aristo'nun düşüncesi de pek çok biçimde biyolojiden etkilenmiştir.

17-18 yaşlarındayken Aristo, Atina'ya gelerek Akademide öğrenci oldu. Pla­ton'un 347'de ölümüne değin takriben 20 yıl Atina'da kaldı. Aristo, sonraları Pla­ton 'un öğretilerinden uzaklaşıp bir çok noktada O nunla ters düştüğü söylenebilecek bir felsefe geliştirmiş olsa da, bir filozof olarak Platon ile kurduğu bağ Aristo'nun üzerinde büyük bir etki bırakmıştır. Bu ters düşme, idealar teorisinde ve Platonun siyaset teorisinde de kendini gösterir: Platon, bir anlamda, ideaları gö­zetirken, Aristo birçok belirli olguya yönelir. Platon ebedi ve kusursuz bir ideal devlet teorisi geliştirmeye uğraşırken, Aristo, mevcut devlet biçimlerini incelemekle işe başlayarak, devletler arasından mümkün olan en iyisini bulmaya çalı­şır. Fakat Platon ve Aristo'nun benzer yönlerini gözden ırak tutmak suretiyle ara­larındaki farklılıkların üzerinde durmak doğru olmayacaktır. Platon'un ölümünden sonra Aristo çeşitli çalışma turları düzenledi. Özellikle sualtı vahşi yaşamını inceledi. Tasvirci bir biyolog olan Aristo böylelikle gözlemlemeyi ve sınıflandır­mayı öğrendi (fakat deney yapmayı değil. Deney ciddi biçimde Rönesans sırasın­da ortaya çıkmıştır).

Bir kaç yıl için, sonraları Büyük İskender diye anılacak Makedon veliahdına öğretmenlik yaptı. Ancak birbirlerinin üstünde herhangi bir etki bıraktıkları müphemdir. Aristo, esas itibariyle, şehir-devleti fikriyle ilgileniyordu, Yunanlıların ve Perslerin ikisinin de dahil olduğu bir büyük imparatorluk fikriyle değil.

İskender iktidarı ele geçirdikten sonra Aristo, Atina'ya taşındı ve orada kendi okulunu Lyceum - kurdu (M.Ö. 335)1 Bu okul, 860 yıldan fazla bir süre ayakta kaldı ki bu süre neredeyse şimdiki Avrupa üniversitelerinin tümünün ömründen daha uzundur. Aristo Lyceum'da bir kütüphane açtı ve ilk doğal tarih müzesi de burada kuruldu. Aristo Lyceum 'da, çoğunlukla grup çalışması ürünü olan çeşitli araştırmalar düzenledi; örnek olarak genç asistanların yardımı sayesinde Yunanistan'daki 158 farklı şehir - devleti hükümet biçiminin sistematik tarifini bir araya topladı. Bu devasa çalışmadan elimizdeki tek bölüm Atina'nın anayasal gelişim tarihi ile ilgili olanıdır. Lyceum'daki kurslar felsefe, tarih, yurttaşlık bilgisi doğa bilimi (biyoloji), hitabet, edebiyat ve şiir sanatını kapsıyordu. Aristo'ya mal edilmiş günümüze kadar ulaşan yazıların ekserisi muhtemelen akademik ders notlarından oluşmaktadır. İskender 323 yılında ölünce, Makedon bir geçmişi var diye Atinalılar Aristo'ya karşı tavır aldılar. O da Atina'yı terk etti. Takip eden yıl, 62 yaşında hayata gözlerini yumdu (322 yılında).

Bugün elimizde Aristo'nun bir çok çalışması bulunmakla beraber pek çoğu da kayıptır. O'nun çalışmalarının büyük bir kısmı öğrencileri tarafından düzenlenmiştir. Ortaçağın sonlarına doğru, Aristo'nun çalışmaları Avrupa'daki çeşitli eğitim merkezlerinde zorunlu okuma materyali olacak şekilde düzene konuldu ve sistemleştirildi. Aristo hakikatte araştırmacı bir filozoftu; her türlü soruya cevap bulma iddiasındaki kapalı ve tam bir düşünce sistemine sahip biri değildi

 
Free Web Hosting